KASHTANKA

Rus millatiga mansub hikoyanavis adib Anton Pavlovich Chexov (1860-1904) atigi 44 yoshda dunyodan koʻz yumgan boʻlsa ham, umrining oxirlarigacha Lev Nikolayevich Tolstoy bilan hamnafas boʻlib, rus xalqini qalbga malham boʻluvchi asarlar bitgan. Zamondoshlari va adabiyotshunos olimlar Chexovning feʼl-atvori haqida juda uzoq soʻzlar aytishadi: "Chexov; hazilkash, odamshavanda, samimiy, sal tortinchoq, lekin, haqiqat uchun jonini ayamaydigan ijodkor, halol va mehribon shaxs..." It haqidagi kichik va goʻyoki bolalarbop "Kashtanka" hikoyasi oʻzha davr jamiyatining asosiy mammoalrimni mujassamlashtira olgan va it fikrlari orqali inson va hayvonlar oʻrtasidagi muhim munosabatlarni koʻrsatib bergan. "Kashtanka" hikoyasi nafaqat it insonning eng yaxshi doʻsti ekanligi haqida, balki hayvonlar insonlardan koʻra insoniyroq boʻlishi mumkinligi va bizning ulardan sadoqat, muhabbat, vafoʻdorlikni oʻrganishimiz kerakligi haqida ham oʻzlashiga undaydi. Chexov it haqidagi bu hikoyasi orqali odamlarning axloqiy tubanligini, shafqatsizligini va boshqalarni oʻz xudbinligining qurboniga aylantirishga izgvoyotini koʻrsatadi. Bu hikoya jamiyatdagi munosabatlar, insoniylikka zid xatti-harakatlar va atrofdagilarga befarqlik haqidagi oʻzga xos ramziy maʼnoga aylanaedi. Chexov hikoyada adolat, rahm-shafqat, hatto hayvonlarga nisbatan ham gʻamxoʻrlik yoʻzratishning muhimligi haqidagi masalalarni koʻtaradi. "Kashtanka" nafaqat it haqidagi hikoya, balki insoniykim va rahm-shafqat hayvonlarning muhim qismi boʻlishi kerakligini koʻrsatuvchi majoziy asardir.