ALI QUSHCHI

Ushbu kitobda Muvarannahur hududida Temuriylar sulolasining Samarqand hokimi, buyuk astronom Mirzo Ulugʻbekning oʻgʻli 1018 yilda Yulduz turkumidan Zij jadvali Kuragʻoniy ilmiy katalogini jamlab, butun islom ahliga yetkazgan benazir, benihoya ilm sohibi Ali Qushchi toʻgʻrisidadir. Ali Qushchi ulugʻ inson bilan birgalikda butun galaktikaning yaratilishi bosqichida ishtirok etgan. Oʻzini 1018 yilda dunyoning aniq koordinatasini bir kitob qilib, dunyo okeanlari boʻylab kemalarni aniq harakat qilishga dasturi amal qilgan. Uning bu asari 20 yil ortiq kosmos izlanishlari uchun ham boshlangʻich asosiy manba boʻlib xizmat qilgan. MuallifOllamurod Isakulov “Ali Qushchi (Ganjina risola)” nomli asarni yozganligi ham maʼlum. Shunday qilib, Ali Qushchi XV asrda Samarqandda tugʻilib kamol topgan, ilmiy asarlari arab va fors tillarida oʻsgan buyuk olim boʻlib dunyoga dong taratdi. U astronomiya, matematika, geografiya, geometriya, falsafa, tarix va til kabi fanlarni mukammal egallagan ustoz va bu fanlarni oʻrganishni tangʻib va tashviq qilgan maʼrifatparvar mutafakkir va ziyoli kishidir. Ali Qushchi (879 hijriy/1474 yil melodiy) Turkiyada vafot etgan.Aziz kitobxon, bu asarning yozilishi jarayonida men muallif sifatida bir manbaalarni izlab topishga urindim. Oʻylashimcha, buyuk yurtdoshimiz mavlono Ali Qushchining hayoti qirralarining hali oʻrganilmagan qismi juda koʻp deb hisoblayman. Hayotim davomida bul muborak zotning Istanbul shahridagi Ayub Sulton masjidi ichidagi qabristonida dafn etilgan sagʻanasini borib ziyorat qilishga muvaffaq boʻlganman. Qabr boshida turib tilovat qilish jarayonida rosti, koʻz yoshlarimni tiya olmay qolganman. Bu moʻjazina asarning toʻyoba kelishida oʻsha tuygʻular sababchi boʻlgan boʻlsa ne ajab. Muxlislardan esa, bu majmuani oʻqib chiqqandan soʻng xolisona baho berishlarini oʻtinib soʻragan boʻlar edim. Muallif.