AKA-UKA KARAMAZOVLAR

FYODOR DOSTOYEVSKIY «Aka-uka Karamazovlar» romani adib, ogʻriqni, cheksiz dilgirik va qoʻrqishdan bostirib kelmishi mumkin boʻlgan qismat olola-rida tahlikada yozgan. U doim shunday yozgan, chunki shunday yashagan. U oʻzini azoblar ichida koʻproq yaxshi koʻrgan, oʻzini azoblarda toblanayotgani uchun ham nimagadir erishgan, ehtimol. Roman 1878-1880-yillarda yozʻga tugʻrilgan. Butun asar davomida muallif usta darajdek manglikka tortilgan ikki dor ustida u yoqdan bu yoqqa oshib, oʻynaydi: din – dinsizlik, ixlos – dahriylik, haq – haqsizlik, jiddiyat – masxarabozlik, ota – oʻgʻil, sharaf – topalish... Abadiy falsafiy fikrlar, asar haqiqatida («rux hayoti qomusim» – deformadan keyingi ogʻir, ogʻir, ogʻirli ahamiyat Rossiyaning turish-turmushi. Barcha ijtimoiy qatlamlar – aynigan zodagonlar-u yuksak «madaniyat» sohiblaridan tortib, yoʻqsil mujiklargacha; turli jamiyatlar-u yangi sadr tizzagacha, avlodlar oʻrtasi-dagi qadriyatlardan dushmaniylik kayfiyatgacha ifoda etadi... Dostoyevskiy mana shu talatoʻpga ichidan insonni izlaydi: yoʻdan ozgan, ammo qayta najot yoʻlini topgan insonni! Har kim Xudo tomonidan yuqlagan vazifani ado etishi kerak. Yoʻqsa, baxt ato etilmas...