Adam Smit

Adam Smit — shotlandiyalik iqtisodchi, faylasuf va zamonaviy iqtisodiyot fanining asoschilaridan biri. U ko‘pincha “iqtisodiyot fanining otasi” deya ta’riflanadi. Smit Shotlandiyaning Kirkoldi shahrida tug‘ilgan hamda Glazgo va Oksford universitetlarida tahsil olgan.

Uning ilmiy qarashlari erkin bozor iqtisodiyoti, mehnat taqsimoti va iqtisodiy erkinlik g‘oyalariga asoslangan. Olim insonlarning shaxsiy manfaatlarini ko‘zlab amalga oshiradigan faoliyati jamiyat farovonligiga ham xizmat qilishi mumkinligini ta’kidlagan. Bu g‘oya keyinchalik iqtisodiyot nazariyasida “ko‘rinmas qo‘l” tamoyili sifatida mashhur bo‘lgan.

Olimning eng mashhur asari — “Xalqlarning boyligi” (An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations) bo‘lib, u 1776-yilda nashr etilgan. Ushbu asar iqtisodiyot tarixidagi eng muhim kitoblardan biri sanaladi va klassik iqtisodiy tafakkurning shakllanishiga asos bo‘lgan. Kitobning birinchi va ikkinchi kitoblarida mehnat taqsimoti, ishlab chiqarish samaradorligi, kapital jamg‘arilishi va iqtisodiy o‘sish masalalari tahlil qilingan.

Adam Smitning yana bir mashhur asari — “Axloqiy hissiyotlar nazariyasi” (The Theory of Moral Sentiments). Mazkur asarda inson axloqi, hamdardlik va jamiyatdagi ma’naviy qadriyatlar masalalari yoritilgan.

Adam Smitning iqtisodiy qarashlari bugungi kunda ham o‘z ahamiyatini saqlab qolgan. Uning asarlari iqtisodiyot, moliya va biznes yo‘nalishlarida tahsil olayotgan talabalar hamda tadqiqotchilar uchun muhim ilmiy manba hisoblanadi. Olimning ilmiy merosi zamonaviy bozor iqtisodiyoti nazariyasining shakllanishida muhim o‘rin tutadi.